Bezoek AMC

Zondagmorgen, het is vroeg en koud, maar de zon schijnt op mijn gezicht als ik richting de Gamma fiets. Er staan al twee auto’s te wachten en ik zie Glenn als een waar slangenmens uit de sportwagen van Gitte stappen. Niet veel later zijn ook de andere mensen er en rijden we met z’n alle richting het AMC, waar we een rondleiding gaan krijgen in de decompressietank.

Als we even laten de zaal inlopen ben ik onder de indruk van de grote van de tank. Het is niet zo’n smalle tank die ik wel ken van plaatjes, maar deze heeft nog een hele tuut eraan waar meerdere bedden in kunnen staan. We worden welkom geheten door meneer Bert. Hij begint heel enthousiast te vertellen over de geschiedenis van de tank. Vol anekdotes en met een Amsterdams accent weet hij ons goed bij de les te houden. Ja, de mensen die niet mee geweest zijn hebben echt wat gemist. Wisten jullie bijvoorbeeld dat de tank gebouwd is in opdracht van Professor Boerma en bedoeld was om hartoperaties in uit te voeren? Het lichaam kan namelijk onder normale omstandigheden niet langer dan 3 minuten zonder zuurstof. Het hart langer stil leggen om er aan te opereren was niet mogelijk. Professor Boerma had al eerder gezien dat schaatsers die onder het ijs vandaan gehaald waren dood leken, maar het uiteindelijk toch vaak overleven. Hij ontdekte dat als je de lichaamstemperatuur terug brengt naar 28 graden je het hart 8 minuten stil kon leggen zonder dat de patiënt overleed. Je had nu dus bijna drie keer zoveel tijd om de schade aan het hart te herstellen. Maar dat was hem nog niet lang genoeg en wachtend op een machine die de hart functie zou kunnen overnemen (nu bekend als de hart-long machine), zocht hij naar andere mogelijkheden. In de decompressietank in Den Helder experimenteerde hij met varkens die hij onderweg kocht op de veemarkt. Hij ontdekte dat als je onder druk 100% zuurstof geeft, het lichaam zich vult met zuurstof waardoor de organen langer zonder verse toevoer van bloed kunnen. Het technische verhaal legt Bert ons haarfijn uit, terwijl Professor Boerma vanaf een gigantisch schilderij op ons neerkijkt. Helaas voor Professor Boerma wordt vrij snel na zijn ontdekking alsnog de hart-long machine uitgevonden en wordt de tank tegenwoordig niet meer voor deze toepassing gebruikt. Maar dat betekend niet dat hij niet meer in bedrijf is.

Zoals wij allemaal weten wordt hij nu gebruikt bij duikongevallen met een decompressie probleem. Maar dat is niet alles. Ook staat de tank 24 uur per dag stand-by voor patiënten met koudvuur (gasgangreen/loopgravenkoorts). De bacterie die deze ernstige ziekte veroorzaakt kan niet goed tegen zuurstof, waardoor het geven van extra zuurstof onder hoge druk (door de druk wordt de zuurstof ook echt opgenomen door het lichaam) een goede behandeling is. Dit was een belangrijke vondst aangezien koudvuur zich snel verspreid (15 cm2/uur) waardoor patiënten binnen 24 uur kunnen overlijden. Naast deze twee spoed toepassingen wordt de tank ook gebruikt voor patiënten die een transplantatie hebben ondergaan. Voor het aangroeien van bijvoorbeeld een huidtransplanataat is het belangrijk dat er nieuwe bloedvaten gevormd worden om dit nieuwe stuk te voorzien van zuurstof en voedingsstoffen. Er is ontdekt dat deze vorming van nieuwe bloedvaten gestimuleerd wordt door de toediening van zuurstof onder hoge druk.

Maar genoeg theorie het is nu tijd voor het echte werk. We gaan zelf een droge duik maken naar 15 meter. Met z’n alle zoeken we een plekje in de tank, de deur dicht gedraaid en we gaan ‘kopje onder’. Op een scherm aan de kant zien we langzaam de druk oplopen, wat je ook niet ontgaan kan, want je oren kraken als een gek. Je moet veel meer klaren dan bij een natte duik. Door de toenemende druk stijgt ook de temperatuur in de tank en truien gaan uit. Het wordt meer dan 30 graden binnen. Voor het raam zwemmen keurige visjes voorbij. Slaat de druk nu ook op ons verstand of zijn het gewoon stickers? Dan zijn we op de virtuele 15 meter (hoeveel bar was dat ook alweer?) en controleren enkele van ons hun duikhorloge. Wat praat iedereen met een hoogstemmetje. De ballon die we hadden opgeblazen voor onze ‘duik’ is enorm gekrompen. We blazen nog een ballon op. Eens kijken wat daar mee gaat gebeuren als we weer gaan ‘stijgen’. Als de druk weer terug loopt in de tank wordt het akelig koud. Er ontstaat zelf een soort van mist en uiteindelijk knalt de als tweede opgeblazen ballon uit elkaar. Dan zijn we weer aan de ‘oppervlakte’ en kan de deur weer open. We mogen nog even een stempel halen voor ons logboek, praten nog wat na en vertrekken weer richting Utrecht.

MariekeB